Moral Injury & PTSS, een mentaal toxische cocktail

Moral Injury & PTSS, een mentaal toxische cocktail

Niet alleen trauma’s kunnen een mensenleven ontwrichten, ook morele conflicten kunnen even destructief zijn voor het mentale welzijn van de mens. En vergis u niet! Een cocktail van deze twee is vernietigend te noemen.

Regelmatig ontvang ik mensen in mijn praktijk die last hebben van Posttraumatische Stressstoornis (PTSS). Niet zelden blijken er bij gebeurtenissen ook morele conflicten mee te spelen die de traumabeleving alleen maar verergeren.

Moral Injury is voor veel mensen nog een ongekend begrip en voor veel werkgevers een niet erkende aandoening. Dat is ergens begrijpelijk omdat het erkennen van Moral Injury mogelijk ook meteen erkenning van aansprakelijkheid is door de werkgever betekent wanneer de oorzaak van Moral Injury in de werkinstructie, het bevel, het afgegeven mandaat, of de werkcultuur te vinden is.

Er zijn verschillen tussen PTSS en Moral Injury en daar wil ik eens op ingaan. Ik zal ook op een aantal oorzaken en de impact die het op mensen heeft ingaan.

OORZAKEN

Wat is nu eigenlijk Moral Injury?

Iedereen heeft diepgewortelde morele overtuigingen. Wanneer iemand vervolgens gedwongen wordt om handelingen te verrichten die hiertegen ingaan dan kan er intern een conflict ontstaan omdat die diepgewortelde morele overtuigingen worden geschonden. Dit kan leiden tot intense gevoelens van schuld, schaamte en zelfs morele desoriëntatie. Hierdoor kan emotionele en psychologische schade die ontstaan. wanneer iemand geconfronteerd wordt met situaties die hun diepgewortelde morele overtuigingen schenden.

De oorzaak bij PTSS licht veelal in het meemaken van een ernstig trauma, zoals een geweldsdelict, deelname aan of het meemaken van een oorlog, een ongeluk, of zelfs langdurende stresssituaties met onzekere afloop. De meest bekende  symptomen zijn bijvoorbeeld herbelevingen, vermijding, prikkelbaarheid en angst.

Traumatische gebeurtenissen, zoals verkrachting, mishandeling, of oorlogservaringen, kunnen PTSS veroorzaken. Persoonlijke eigenschappen, perceptie, copingmechanismen en sociale steun spelen o.a. een rol bij het wel of niet krijgen van PTSS na een gebeurtenis.

Daar wil ik aan toevoegen dat mij uit eigen ervaring en de mensen die mijn praktijk bezochten een ander kenmerk mij opviel. Mensen met PTSS die bij mij kwamen zaten met vragen zoals “Hoe is het gebeurd?”, “Waarom is het mij overkomen?”, of “Wat is er gebeurd?”. Vragen waar verwarring uit spreekt en machteloosheid.  

Op zichzelf staand zijn dit uitstekende vragen om iets te onderzoeken, maar is het verschil met het gewoon stellen van de vraag, dat iemand die getraumatiseerd is deze vraag bij herhaling stelt en daarop blokkeert omdat simpelweg iets ontbrak om die vraag te beantwoorden.

Toen ik zelf last had van PTSS gonsden gelijksoortige wanhopige vragen ook door mijn hoofd.

Informatie of identificatie ?

Je zou kunnen denken dat wanneer er informatie mist over het gebeurde, het gebeurde niet goed geïdentificeerd kan worden en daarmee kan de negatieve valentie niet worden verklaard door het brein. Het is waarschijnlijker dat de informatie wel is binnengekomen maar niet geïdentificeerd terwijl er wel een negatieve valentie aan is gehangen. Het brein wil dat nu eenmaal, het brein wil alles kunnen verklaren. 

Het is daarbij gek genoeg voor het brein niet belangrijk of de verklaring ook feitelijk waar is, als er maar een verklaring is, dan kan de rust wederkeren.

Een negatieve valentie, meestal angst of schaamte waarbij grote machteloosheid ervaren wordt, die niet verklaard wordt gaat dan een eigen leven leiden en spookt a.h.w. rond in het brein. Hierdoor zorgt deze fantoomangst voor een permanente staat van stress die gerelateerd is aan het trauma, verergerd wordt door gedachten en aannames over dat trauma. 

Wanneer er dan een nieuwe gebeurtenis voorbij komt die eigenlijk niet traumatisch is, dan kan die toch als kapstok dienen voor het brein om daar die angst, die onverklaarde negatieve valentie, aan op te hangen alsof het een kapstok is. Eindelijk heeft de angst dan een legitimatie gekregen en zich vermomd als iets anders wat niets met het oorspronkelijk trauma te maken heeft.

Bij Moral Injury zie ik de oorzaak anders, het ontstaat immers wanneer morele verwachtingen worden geschonden, bijvoorbeeld door deelname aan immorele handelingen. Maar misschien vaker nog wanneer je denkt deel te gaan nemen aan morele handelingen en dat je tijdens de handelingen erachter komt dat e.e.a. toch even anders in elkaar zit.

Bevrijder of bezetter?

Een voorbeeld hiervan vond ik bij militairen die mijn praktijk bezochten en andere veteranen die ik sprak. In de westerse wereld en zeker in ons land, is aan het eind van de Tweede Wereldoorlog het beeld van “de bevrijder” ontstaan.

Misschien weet je dat nadat Nederland was bevrijdt door de geallieerden, menig gezonde jongeman zich als oorlogsvrijwilliger had aangemeld om de Nederlandse koloniën te bevrijden. Met de nadruk op “bevrijden”. Uiteindelijk bleek het sentiment bij de Nederlands Indische bevolking anders en werd men niet als bevrijder binnengehaald maar als bezetter verjaagd. Dit kan niet anders dan morele schade hebben opgeleverd, naast de gevechtservaringen en aanslagen.

Veteranen van een jongere generatie die mijn praktijk bezochten en op missie waren geweest bleken meestal diezelfde ervaring te hebben. “Je gaat in dienst om iets goeds te doen,” om te vervolgen met de diepe teleurstelling: “ik dacht dat ik daar een bevrijder zou zijn, maar ik voelde me eerder die Duitser die ons land had bezet.”

De belangen die beschermt dienden te worden en het mandaat dat deze militairen meekregen strookte niet met hun morele inborst.

Ook bij andere beroepen

Ook bij wetshandhavers kun je dit tegenkomen. De afgelopen jaren hebben we gezien dat demonstraties hardhandig werden aangepakt. Er was een grote morele druk van bovenaf en ook binnen de groep. Als je niet meedeed, hoorde je er niet bij. Dit heeft bij menigeen tot moral injury geleidt.

GEVOLGEN

Beide aandoeningen hebben ernstige gevolgen voor het dagelijks leven. Bij PTSS is er sprake van een verminderde kwaliteit van leven die vaak gepaard gaat met depressies, angsten, slapeloosheid en een voortdurend gevoel van machteloosheid. De persoonlijkheidsstoornissen die dan optreden veroorzaken dan weer problemen met relaties en werk. Dit kan weer leiden tot eenzaamheid en isolatie.

Bij Moral Injury komen gevoelens van isolement en wantrouwen veelvuldig voor. Dit kan o.a. komen wanneer groepsdruk of druk vanuit hogere rangen (zoals in het voorbeeld met de ME) mee heeft gespeeld. Zelfbeschadigend gedrag kan dan eveneens het gevolg zijn.

Toxische Cocktail

PTSS en Moral Injury, gaan m.i. vaak hand in hand. Gebeurtenissen die PTSS kunnen veroorzaken en andere situaties die Moral Injury kunnen veroorzaken versmelten dan samen tot een ogenschijnlijke onoplosbare Chinese puzzel.

Valérie
ValérieBelgie
Lees verder
Ik had niet voldoende zelfvertrouwen en durfde niet te geloven in mijn kunnen. Het ontbrak me ook aan zelfliefde in welke situatie dan ook. Door de sessies met Anton kreeg ik rust in mijzelf, voelde ik steeds meer zelfliefde en zelfvertrouwen. Daardoor kreeg ik ook meer terug van anderen. Nu zit ik niet meer vast in een patroon dat anderen van mij verwachten en kan ik dingen anders verwoorden. Mijn familie zegt dat ik veranderd ben en veel rustig. Van Anton ontving ik begrip en ondersteuning. Hij zag me staan zoals ik echt ben. Hij heeft een open luisterhouding en respect voor mijn gedachten, terwijl hij mij niet naar de mond heeft gepraat. Hij heeft mij zelf de antwoorden laten vinden.
Leonie Wouters
Leonie WoutersNijmegen, Nederland
Lees verder
Ik was ontzettend vermoeid en had verschillende blokkades. Ik bleef op de bank zitten en merkte dat ik daar niet van uitrustte. Nu ben ik weer in beweging gekomen en voel ik meer lucht in mijn lijf. Wat mij bij is gebleven is de liefdevolle aanwezigheid van Anton.
Jenny Flach
Jenny FlachLife Coach & Public Speaker - Gothenburg, Sweden
Lees verder
Anton's coaching is absolutely transformational, unlocking insights that where very deep! I can highly recommend Anton to people who want to unlock their true powers and start growing both in business and as a person.
Agente bereden politie
Agente bereden politieAnnoniem op verzoek van cliënt
Lees verder
Ik ben agente bij de bereden politie en ik wilde mijn PTSS overwinnen. Ik was na een opeenstapeling van gebeurtenissen o.a. angstig geworden om op verschillende paarden te stappen omdat ik dan zou verongelukken tijdens het springen of andere manoeuvres. Ik kan nu mijn werk weer doen, zonder napijn. Ik had vanaf het begin enorm vertrouwen in Anton.
Mireilla de Vries
Mireilla de VriesTransformatie & Levenseinde Coach - Nederland
Lees verder
Anton voelt meteen vertrouwd. Zijn ongelofelijke levensgeschiedenis heeft hem gemaakt tot de professionele hulpverlener die hij nu is. Aan alles merk je dat "he has been there". Hij weet echt wat je doormaakt, maar ook hoe je daar uit kunt komen. Je hebt mij alleen al met een "eenvoudige" geleide meditatie zoveel inzicht gegeven in hoe verder te kunnen met de vraagtekens die ik had. Wanneer nodig vraag ik zeker weer om zijn hulp.
Veteraan, Korps Mariniers
Veteraan, Korps MariniersAnnoniem op verzoek van cliënt
Lees verder
Het verschil met Anton is dat die de tijd neemt om associatief met mijn trauma aan de slag te gaan en niet gebonden is aan die 60 minuten van bijvoorbeeld een psycholoog. Ik begon met een beeld en dat gaf weer een gevoel en toen kwam weer een beeld en een gevoel en zo steeds verder en dieper. Op die manier kwam ik alsmaar dichter bij de kern bij waar de pijn zat. Na de traumasessie was ik de eerste dagen erg vermoeid. Ik had in de sessie met Anton hard gewerkt. Emoties die ik ver weg had gestopt kwamen er uit en dat koste energie. En ook mijn hersenen moesten flink aan de slag om alles weer te herkaderen. Ik ben me vrijer gaan voelen. Ik voel nu meer de keuze in hoe ik zou willen handelen en ook het vertrouwen dat te doen.
Catarina Dehlin
Catarina DehlinEmotional Intelligence EQ/EI - Stockholm, Sweden
Lees verder
I had a session with Anton. The topic was an issue I have that hinders me, lies in my way to dare to do the things I want and holds me back. In only 30 minutes Anton talked to me, I do not even remember what he said, but I remember the effect it has had on me. It's like the hinder I saw before me has resolved like fog suddle, but surely dissapears. I feel light, happy and full of energy. Anton is very skilled in what he is doing and utterly professional.
Mirjam Lensink
Mirjam LensinkLens-Inc. Photography - Steenwijk, Nederland
Lees verder
Soms weet je even niet waar en hoe je verder moet, ondanks lieve vrienden en vers opgedane kennis. Bij Anton mocht en kon ik alles delen, kreeg ik nieuwe inzichten en kreeg ik weer vertrouwen in mijzelf. De scherpe randjes van traumatische herinneringen vervaagden langzaam onder begeleiding van Anton. Ik voelde me gezien en gehoord en mijn traject was enorm waardevol voor mij. Dankjewel Anton. Ik kan het iedereen van harte aanbevelen om deze tijd aan jezelf te geven. Je bent in goede kundige handen.
Annoniem op verzoek van cliënt
Annoniem op verzoek van cliëntBrabant, Nederland
Lees verder
Ik had hulp nodig bij het verwerken van trauma. Tijdens de behandelingen vond ik het o.a. heel fijn dat ik ervoer dat jij "langs mij bleef staan", een beetje zoals teamgenoten in een volleybal team. Ik voelde mij in alle emoties, behandelingen en golven die volgde niet aan mijn lot overgelaten. Dit kwam door Anton's houding van echte aandacht en het perspectief . Iemand die geloofde dat het voor mij ook anders kon, en durfde te zeggen wat ik moest horen.... Anton je deed wat nodig was! Mijn leven is compleet verander waarbij ik me nu echt de hoofdrolspeler voel in mijn eigen leven en dat voelt heerlijk.
Maaike
MaaikeUtrecht, Nederland
Lees verder
Ik liep continue tegen oude pijn aan en wilde die tijdens een losse sessie aangaan om de verwerking daarvan in gang te zetten. Ik koos voor Anton als begeleider in mijn proces omdat ik hem vertrouw, hij mij een veilig gevoel geeft en volledig aanwezig is. Ik heb nu veel meer energie heb. Er is ook meer ruimte in mijn hoofd. Ik voel nu ook afstand tussen mijzelf en de materiële zaken, m.a.w.: ik kan nu loslaten en wegdoen. Ik kan het echt aanbevelen wanneer je vast bent gelopen of overspannen, een angststoornis hebt of zelfs PTSS, om dan met Anton aan de slag te gaan.
Harry
HarryGelderland, Nederland
Lees verder
Ik vluchtte voor mijn gevoelens in alcohol en wiet, maar laat nu al mijn gevoelens toe, Ik hoef er niet van weg en weet nu dat vervelende gevoelens altijd weer voorbij gaan. Ik accepteer mijn gevoelige aard als man en ben in contact met mijn tranen als helend water. Van Anton kreeg ik het volledige gevoel dat alles er gewoon mag en kan zijn. Schuld en schaamtegevoelens verdwenen, oude trauma's lieten zich zien en konden daardoor transformeren. Dankjewel Anton!
Previous
Volgende

SUCCESVOL HERSTEL

Ik heb ervaren dat er 3 essentiële pijlers zijn voor een succesvol herstel. De omstandigheden fysiek, mentaal en emotioneel omstandigheden zijn m.i. van belang om naar te kijken om het beste resultaat te behalen.

Het is net als bij een kruk. Deze heeft 3 poten en als je er 1 van weghaalt dan valt de kruk toch om, hoe vaak je hem ook rechtop zet.

Tijdens sessies kan de Chinese puzzel ontrafeld worden en kunnen de gevolgen van PTSS en Moral Injury apart, of gelijktijdig ontladen worden zodat ontspanning weer zijn intrede doet en het normale leven weer kan herstellen.

Genieten van het leven na PTSS en Moral Injury, of een mix daarvan is dan ook zeker mogelijk.

Gezonde groet,

Anton